Van Quickenborne over tabaksreclame
Door Eric Van Der Veken, 13 November 2002
Sommigen onder ons hebben hoogstwaarschijnlijk het pleidooi van Vincent Van Quickenborne al gehoord of gelezen, met toesteming van de heer Van Quickenborne mag het hier ook op onze site ook geplubliceerd worden.
Het is niet de bedoeling van F1Pits om een politieke voorkeur te hebben maar als het formule 1 aangaat maakt het niet uit welke partij het is zolang het maar een verband heeft met de F1.
Dit artikel is wat senator Q zei in de senaat.
Tussenkomst Reclame Tabak, 16 juli 2002
Collega’s,
Blijkbaar bestaat er een verband tussen roken en politiek. De mogelijkheid tot reclamevoeren is uiterst beperkt en zal in de toekomst misschien verdwijnen. Dat roken schadelijk kan zijn, wil ik niet betwisten. Politiek daarentegen, maar dat is een ander debat.
In ons vak is het soms goed even stil te staan en achterom te kijken. In dit debat hebben we het dan over het wetsvoorstel houdende verbod op de reclame voor tabaksproducten dat dateert van 21 december 1995. De opstellers van het wetsvoorstel dat aan de grondslag ligt van de strenge Belgische wetgeving hadden zoals steeds de beste bedoelingen. Zo hielden de auteurs ons het volgende voor: ‘Dit wetsvoorstel beoogt bij te dragen tot de geleidelijke vermindering van het tabaksverbruik. Hiermee willen we vooral verhinderen dat door reclame nieuwe verbruikers van tabaksproducten worden gevonden.’ Collega Coene, nu hoge ambtenaar bij de Kanselarij stelde toen, nogal profetisch: ‘Met de goedkeuring van dit ontwerp kunnen we ons geweten sussen, maar in de praktijk zal er op het gebied van het rookgedrag niets veranderen. Is dit het resultaat dat we uiteindelijk willen bereiken : een voorstel waarmee we economisch schade oplopen en dat op het gebied van de volksgezondheid geen enkel voordeel oplevert ?’
Voorwaar nobele bedoelingen maar wat zijn de feiten nadat de wet op 1 januari 1999 van kracht werd, dus na 3,5 jaar van kracht te zijn?
Dr. Boudrez verbonden aan het Universitair Ziekenhuis Gent verklaart op 31 mei 2001 in De Standaard dat het aantal rokers de laatste twee jaren in België is toegenomen. Momenteel roken ongeveer 3 miljoen Belgen, wat neerkomt op 30 procent van de bevolking. Vanaf de jaren ‘60 tot het begin van de jaren ‘90 rookte ongeveer 25 procent van de Belgen. Een enquête van de Wereldgezondheidsorganisatie wijst uit dat de gemiddelde leeftijd waarop Belgen beginnen met roken 11 tot 12 jaar is.
Jaarlijks sterven in ons land 20.000 mensen voortijdig als gevolg van roken. Het aantal sterfgevallen door longkanker bij 45- tot 74-jarige mannen is in ons land het hoogst in de Europese Unie. Dat stond te lezen in het Tijdschrift voor Geneeskunde, midden 2001.
De verontwaardiging en de tegenstem van sommige collega’s is vals: ze richt zich op de boodschapper en niet op de boodschap. Inderdaad, het is niet de reclame die doodt, het is de sigaret die doodt. En als men dan toch overtuigd is van de absolute schadelijkheid van sigaretten –en het is goed daar even naar te verwijzen met het cannabisdebat in het achterhoofd (herinner u 0 doden ten gevolge van cannabis)- dan kan de enige juiste conclusie zijn: verbieden die sigaretten. Als men zeker is dat geen enkel sigarettengebruik onschadelijk is, dat men consequent is.
In dit soort debatten zijn populisme en politiek correct denken vaak de keerzijden van eenzelfde medaille. ‘Volksgezondheid gaat boven economie’, hoor ik een voorzitter verklaren nadat zijn partij het eerder in de commissie op een akkoordje had gegooid. Wel, als die gezondheid u dan zoveel belangrijker is dan economie, maak het roken van sigaretten, sigaren en pijpen dan strafbaar, niet alleen in de wandelgangen van de Senaat maar ook tot in de eigenste huiskamer. Als u toch gelooft in het nefast effect van tabaksreclame, waarom zouden we als politici niet het goede voorbeeld geven en collectief stoppen met roken?
De cijfers zijn duidelijk: de afwezigheid van tabaksreclame heeft geen effect gehad op het rookgedrag, integendeel, het heeft de recente opmars niet kunnen tegenhouden. Het verbod heeft geen winnaars opgeleverd tenzij misschien de sector zelf: hun kosten zijn net gedaald gelet op de verwijdering van de tabaksreclame uit de media.
‘Baat het verbod niet, dan schaadt het niet’, hoor ik velen onder u denken. Onjuist. Niet de reclame is schadelijk, wel het verbod.
Het schaadt in de eerste plaats de reclame- en publiciteitssector en alle sportieve en culturele organisaties die voor een groot deel afhankelijk waren of zijn van de reclame en sponsoring. In de commissiezittingen van de Senaat tijdens de voorbije legislatuur toonden cijfers aan dat alleen al de Grote Prijs-Formule 1 van Spa-Francorchamps een economische weerslag heeft van 30 miljoen euro. Als men hieraan nog de rally’s van Ieper en Zolder, de « Boucles de Spa », en de rally’s van de Condroz toevoegt, gaat het om meer dan 750 miljoen euro.
Het schaadt en schendt een basisregel in de communicatie. Het is niet door iets te verbergen dat je een probleem oplost. Integendeel, op zich maakt dat een legaal product net aantrekkelijk.
Het verbod schaadt de eerlijkheid. Enerzijds wil men inspanningen doen om het tabaksgebruik te doen dalen en anderzijds financiert de Europese Unie de tabaksproductie via haar landbouwpolitiek. Hoe valt dit met elkaar te rijmen?
En het schaadt het woord dat vrij moet zijn. Het brengt mensen misschien wel op verkeerde gedachten. Het is nog enkel een kwestie van tijd en de reclame voor alcohol –met een al even trieste balans aan doden en zieken- moet eraan geloven. Maar waarschijnlijk ligt het aantal gebruikers net iets te hoog om dat verbod snel van kracht te laten worden. Vergeet niet dat de eerste klasse van het voetbal in België de welklinkende naam ‘Jupiler-Liga’ draagt. En collega’s, hoeveel zomerse concerten en tournees draaien niet op sponsoring van alcoholproducenten? Denken we maar aan Werchter, collega Vandenberghe.
Roken is schadelijk, dat lijdt geen twijfel. Er zijn evenwel andere factoren dan reclame die een determinerende rol spelen, in hoofdzaak familiale en sociale achtergrond. Reclame heeft enkel een invloed op de merkkeuze en niet op het aanzetten tot roken. Mensen afbrengen van het roken doe je door keiharde en creatieve preventie, door mensen te informeren, te duiden. In Florida doen ze het bijvoorbeeld door de sigarettenfabrikant te associëren met de grote multinationale wolf die veel te veel winst maakt. Een fabeltje dat klassiek-linkse jongeren goed in de oren klinkt. En het werkt.
Het wetsvoorstel ingediend door collega Monfils streeft ernaar de Belgische wetgeving af te stemmen op de intussen vernietigde Europese Richtlijn en de ontwerprichtlijn die in de maak is. Het wetsvoorstel wil de datum van inwerkingtreding van de Belgische wet houdende verbod inzake sponsoring ongeveer doen samenvallen met die bepaald in de richtlijn. Inderdaad, ook hier leert de geschiedenis ons een lesje. Het enthousiasme van het wetsvoorstel van 1995 sloeg over op Europa en daar werd in 1998 een bijna even strenge richtlijn goedgekeurd. Op 5 oktober 2000 annuleerde het Europese Hof van Justitie deze reglementering. De richtlijn die nu in de steigers staat en pas ten vroegste in 2005 van kracht zal zijn, heeft niet alleen een andere juridische basis maar is bovendien ook minder streng. Er komt geen verbod op tabaksreclame in bioscopen en de reclame via affiches en indirecte reclame via andere producten vallen evenmin onder de nieuwe richtlijn.
Gelet op de naakte cijfers die ik zo-even citeerde, zou het betreurenswaardig zijn meer te doen dan de Europese richtlijn vraagt. Het aligneren van de Belgische wetgeving op het Europese voorstel van richtlijn zal de organisatoren van grote evenmenten tegenhouden de sponsoringcontracten met andere Europese landen te sluiten. Ons land dreigt immers anders deze topevenementen te verliezen door. We moeten de scheefgetrokken concurrentieverhoudingen rechtzetten.
Conclusie: het is niet de reclame die doodt, het is de sigaret die doodt. En wie de reclame doodt, doodt de creativiteit. Een maatschappij zonder publiciteit is een arme maatschappij. Ik en samen met mij de meerderheid van de VLD in de Senaat zal volmondig ja stemmen.
Tussenkomst Reclame Tabak, 16 juli 2002
Facebook
NuJij
eKudosF1 merchandise
Een hele winkel vol F1 modellen en spullen tegen scherpe en interessante prijzen. Kom zeker eens kijken!